|
|
| | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
door Hans Paijmans. Kan vrijelijk worden verspreid en aangevuld onder het GNU copyleft. laatste wijziging (door Paai): 4 dec. 1998 $Id: linuxvvv.php,v 1.4 2005/02/10 14:04:27 bokkie Exp $ Deze versie wordt bijgehouden door NL.linux.org builders@nl.linux.org Andere "beginners"-kost:
Wat is Linux?Om te beginnen: Linux is een kloon van Unix en Unix is een Operating System, net zoals MS-DOS en OS/2. En net zoals bij MS-DOS en OS/2 draait er ook een grafische schil bovenop. Zie voor details de kopjes "Wat is Unix" en "Wat is X". En natuurlijk "Is Linux iets voor mij". Linux is dus een kloon van Unix. Op het woord "Unix" rust echter een Trademark of zoiets en hetzelfde geldt voor de code. Daarom is Linux van de grond af opnieuw geschreven en heeft het een andere naam. Linux is echter wel zoals ze dat noemen 'POSIX-certified' en kan in het dagelijks gebruik dus als synoniem voor Unix gelden. Er zijn overigens meer gratis "unixen" voor de PC; zo is er een product dat "FreeBSD" heet en dat eveneens naar tevredenheid van de gebruikers schijnt te werken. Maar goed, daar hebben we het hier niet over... Wat is Unix?Unix is een multi-user, multi-tasking operating systeem dat binnenkort zijn dertigste verjaardag hoopt te vieren. De meest kenmerkende eigenschap van Unix is de opvatting dat bijna alle taken op een computer het best kunnen worden uitgevoerd met behulp van een groot aantal kleine programma's of 'tools', die ieder voor zich zijn gespecialiseerd in een relatief beperkte operatie. Door een aantal van deze kleine tools achter elkaar te schakelen kunnen dan grote en ingewikkelde bewerkingen worden uitgevoerd. Het beheersen van die tools geschiedt bij voorkeur d.m.v. commando's en ASCII-tekstfiles. De filosofie achter Unix is dus volslagen anders dan die achter de Microsoft operating systemen, waarbij de gebruiker doorgaans wordt gescheiden van operating systeem en applicaties door middel van een Muis-en-Menu-systeem. Dit heeft tot gevolg dat de Microsoft-systemen gemakkelijker zijn voor beginners. Unix systemen daarentegen zijn flexibeler, efficienter en stabieler. Wat is X?X, of X11, of het X Windowing System, is het Unix-equivalent van wat MS-Windows is voor MS-DOS. Kortom: een grafische shell. Waar de MS-Windows GUI echter verstrengeld is met de rest van het operating system is X nadrukkelijk gesplitst in een aantal functionele eenheden die dan ook naar believen uitwisselbaar zijn. De belangrijkste daarvan is de 'window manager' die bepaalt hoe het scherm eruit ziet en hoe de toetsen en de muis zich gedragen. Zelf gebruik ik uit pure balorigheid een window manager die niet van Win95 te onderscheiden is. Een tweede verschil met MS-Windows is dat de server en client van X apart zijn uitgevoerd. Daarom kun je een X applicatie laten draaien aan de andere kant van de wereld terwijl op je eigen computer alleen de beeldscherm-, muis- en toetsenbord acties plaatsvinden. Als je een X server voor Windows hebt, kun je je Unix machine met X dus ook vanaf een Windows computer bedienen. X is (uiteraard) op elke Linux distributie aanwezig in de vorm van de 'free' XFRee86, inclusief een aantal window managers en andere speeltjes. Zie verder de X-Linux.VVV van Jan-Willem Smaal. Werkt Linux op mijn systeem?Er bestaat een Linux voor (uiteraard) de Intel-PC, de APPLE MacIntosh, de DEC Alpha, de Sparc en enkele minder gangbare architecturen. Voor de PC met zijn honderden verschillende peripherals en varianten bestaan uitgebreide lijsten met ondersteunde hardware, de zogenaamde HCL's. HCL staat voor Hardware compatibility list. Deze HCL's zijn vaak terug te vinden op de oorspronkelijke distributiesite. Zelf heb ik alleen ervaring met gewone PC's en ik ben aan Linux, inclusief X, begonnen op een 386/40 met 8 meg geheugen. Dat werkt heel behoorlijk, zolang je niet probeert Netscape te starten... Kan Linux samen met andere OSsen op een systeem samenwonen?Ja. Veel mensen willen de vrijheid om elke keer net dat operating te kiezen dat het beste is voor een bepaald karwei. Het is daarom nuttig te weten dat Linux heel wel kan samenleven met diverse Windows versies, WinNT en OS/2 op een en dezelfde harde schijf. Je moet dan wel voor elk operating systeem een aparte partitie hebben. Als alle OSsen eenmaal zijn geïnstalleerd zijn er vele manieren om bij het booten te kiezen voor één van die OSsen: ik noem hier 'lilo', 'loadlin' of een van de commerciële bootmanagers. Overigens: met behulp van een programmaatje 'fips' geheten kun je een DOS-partitie verkleinen zonder dat de gegevens verloren gaan. Over partities gesproken: 'lilo' verwijder je van je bootsector d.m.v. het MS-DOS commando FDISK /MBR dat niet gedocumenteerd is. Is Linux "moeilijk"?De installatie met behulp van een van de gangbare 'distributies' is meestal zo gebeurd, het meeste gebeurt volautomatisch! Na zo'n installatie heb je een grafische interface (het X Window systeem) die het mogelijk maakt (ongeveer) te werken zoals men dat onder MS-Windows doet. Je kunt uiteraard ook zonder X werken: dan ziet het scherm er ruwweg uit als onder MS-DOS. Als je je beperkt tot bijvoorbeeld de OpenOffice suite (vergelijkbaar met de MS-Office suite), of een browser als Mozilla is het verschil met MS-Windows miniem; je maakt dan echter alleen maar gebruik van de grotere efficiency van het Unix operating system en niet van de grotere flexibiliteit ervan. Serieus met Unix werken op een manier waarbij je echt gebruik maakt van de kracht van het systeem is niet triviaal. De beloning is er echter ook naar. Hoe zit het met de software onder Linux.In principe heeft Linux zijn eigen filesysteem en z'n eigen programma's die niet uitwisselbaar zijn met andere operating systemen, analoog aan de situatie dat je ook geen programma's kunt uitwisselen tussen bijvoorbeeld de MacIntosh en MS-Windows. Wel worden er regelmatig projecten opgestart om de uitwisseling tussen gegevens aangemaakt onder de verschillende besturingssystemen en programma's mogelijk te maken. Zo kunnen bijvoorbeeld Excel en Word bestanden aangemaakt onder Windows worden ingelezen in bijvoorbeeld de programma's die onderdeel uitmaken van de OpenOffice suite. In de Unix omgeving worden programma's dikwijls geleverd in source code die dan op de individuele machines moet worden gecompileerd. Dankzij de snel groeiende populairiteit van distributies zoals Fedora en Suse komen de zogenaamde 'rpm-packages' steeds meer in zwang. Deze pakketjes installeren software compleet met checks op noodzakelijke componenten en zorgen ook voor de aanpassingen van de systeemfiles, indien dat nodig is. Ook Debian beschikt over een soortgelijk in-en-uitpak systeem. Daarnaast beschikt Linux over een imposant aantal 'emulators'. Met zulke emulators kun je (een aantal van de) programma's van andere operating systemen onder Linux draaien. Uiteraard dekken zulke emulators nooit 100%, maar sommigen komen er toch heel dicht bij. De belangrijkste zijn:
Unix heeft zelf natuurlijk WYSIWYG wordprocessors, spreadsheets en de hele reutemeteut, net zoals MS-Windows. Dit soort programma's is helaas vaak commercieel, d.w.z. je moet ervoor betalen, net zoals je moet betalen voor Word of Excel. Een goede vervanging daarvoor is OpenOffice. En met het bovengenoemde Wabi kun je bijna alle Win 3.1 apps draaien tot en met SPSS4Windows versie 5. Linux heeft verder uitgebreide mogelijkheden om bestanden op andere filesystemen te benaderen, inclusief die van OS/2, MacOS, Windows, en gecomprimeerde disks (Stacker en Doublespace). Tenslotte worden veel taken in de Unix-filosofie heel anders benaderd dan onder MS-Windows of op de Mac. Zo geven heel veel Unix-gebruikers nadrukkelijk de voorkeur aan LaTeX boven de meest sexy WYSIWYG die Bill maar heeft kunnen bedenken. Is Linux iets voor mij?Dat hangt ervanaf wat je met je computer wilt. Als je alleen maar spelletjes wilt spelen, of scripties wilt schrijven of de boekhouding van je bedrijfje per computer wilt voeren, en verder niks, dan is Linux waarschijnlijk niets voor jou (ik hoop niet dat ik nu de halve Linux gemeenschap over me heen krijg). Als je een professional bent of al langere tijd op dat niveau opereert gebruik je Linux waarschijnlijk al :-). Blijven over: serieuze hobbyisten, studenten informatica, wetenschappelijke onderzoekers op bijna ieder gebied, mensen die plezier beleven aan het werken met kwalitatief hoogstaande systemen. O ja, en mensen die een netwerk willen (moeten) bouwen en beheren of websites in de lucht willen houden. Met name in die laatste sector zul je ontzettend veel Linux servers vinden omdat het operating systeem goedkoop (gratis), flexibel en ontzettend robuust is. Bovendien kun je met Linux reeds lang afgedankte 486-machines met een handomdraai weer op die manier rendabel maken. Er zijn in het bedrijfsleven en op universiteiten heel wat Windows systemen die zonder het te weten aan zo'n Linux server hangen... Wat kost Linux?Niks. En hetzelfde geldt voor verreweg de meeste programma's die onder Linux werken. Het verdient echter aanbeveling om voor een paar tientjes een of andere distributie op CD te kopen. Op zo'n distributie is alles te vinden dat een professionele computergebruiker in zijn leven ooit nodig kan hebben, inclusief X, LaTeX, een postscript-driver voor alle denkbare printers, compilers en/of interpreters voor alle serieuze computertalen, editors, TCP/IP, filesystemen en de rest. Allemaal gratis en doorgaans *met* source code. Als je van plan Linux binnen een bedrijf te gebruiken kun je overwegen een van de 'ondersteunde' distributies te kopen, bijvoorbeeld bij Le Reseau in Middelstum, waar ik zelf goede ervaringen mee heb. Verder heb je de Nederlandse vestiging van Infomagic. Een goede commercieele distributie is die van Caldera, opgericht door een van de topmanagers van Novell. Daar zit dan ook ook een goede novell-server voor Linux bij, alsmede een drag-and-drop windows manager. De meest populaire distributie van dit ogenblik is die van Fedora, hier in Europa gevolgd door S.u.S.E. Ik heb de indruk dat beide distributies zonder al te veel problemen te installeren zijn. Daarbij levert Suse een aantal extra drivers voor verschillende videokaarten. De precieze kosten willen nogal verschillen van boekhandel tot boekhandel en zelfs van filiaal tot filiaal. Je zit overigens nooit aan een bepaalde distributie vast; afgezien van kleinere incompatibiliteiten kun je naar hartelust spullen van alle distributies doorelkaar installeren. Hoe kan ik het in bezit krijgen?Zoals gezegd zijn Linux en 99% van de software onder Linux gratis, of liever 'GNU'. Alles is dus vrijelijk te kopiëren van andere Linux-gebruikers of via ftp te 'downloaden' van een van de vele servers. Gezien de grootte van een bruikbaar systeem (inclusief X al gauw een Meg of honderd gecomprimeerd) kun je beter een van de vele CD distributies kopen. De distributies van Fedora of Suse zelf zijn duurder omdat er een boek bij zit en allerlei commerciële software, ook al is die vaak gratis te downloaden. Zie vooral ook: http://www.nllgg.nl/linux/winkel/ en http://www.nl.linux.org/business/winkel.php Waar kan ik meer te weten komen?Eric Maryniac en ikzelf hebben vijf jaar geleden al het eerste Nederlandse boek over Linux geschreven. Het staat in z'n geheel on-line op http://www.nllgg.nl/boeken/De_PC_als_UNIX-workstation/, dus als je meer details wilt kun je ze daar vinden. Het boek zelf is uitverkocht (maar maak je geen illusies over onze verdiensten). Nu ons boek toch uitverkocht is kan ik rustig zeggen dat dat Linux-boek van de Academic Service (hoe heet het ook weer? "linux voor beginners", van Taco Hoefstra of zoiets) niet zo best is. Typisch even gauw, gauw een graantje meepikken, zonder werkelijke diepgang of betrokkenheid. Maar als je er iets mee kunt is dat natuurlijk meegenomen. Een goede tip is ook om gewoon in de ramsj het eerste het beste goedkope boek over Unix te kopen. Omdat Linux in alles behalve de naam een Unix is, kun je de 'basics' net zo goed uit een tweedehands Unix-boek leren. Verder natuurlijk op de WWW-pagina van de Nederlandse Linux Gebruikers Groep http://www.nllgg.nl/. Daar word je verder verwezen naar andere (meestal engelstalige) literatuur, waaronder de verschillende comp.os.linux.* Usenetgroepen. Nederlandstalige Linux newsgroepen zijn te vinden in de nl.comp.os.linux hiërarchie. |
|
