Fragmentatie en Open Source

Op 31 december 1999 stond in de wetenschapsbijlage een artikel van Ad Lagendijk over zijn voorspellingen op computergebied voor de volgende eeuw. De hoofdlijn van het artikel is dat er geen lang leven beschoren is voor de open source ontwikkelmethode. Nu is dat op zich niet zo bijzonder, er zijn wel meer mensen die er zo over denken. Echter, de argumentatie van dit artikel is er één die misschien voor de hand ligt, maar toch incorrect is. Dat is een reden op het artikel te reageren, en zo hopelijk dit misverstand uit de wereld te helpen.

In het artikel wordt de open source ontwikkelmethode (als voorbeeld wordt Linux gebruikt) vergeleken met een supermarkt. Een supermarkt waar iedereen aan meewerkt, of ze nu iets kunnen of niet. Elke dag staat de koffie weer ergens anders omdat iemand dat een goed idee vond, en uit pure wanhoop gaan de klanten op den duur zelf maar een aantal zaken regelen, omdat het anders niet voor elkaar komt. "Huize Chaos" dus.

Onderstaande mail is als reactie op het artikel naar de volkskrant gestuurd.

L.S.,

In het eindejaarsnummer van de wetenschapsbijlage van de volkskrant staat een column "de expert" van Ad Lagendijk over de toekomst van de IT markt, en in het bijzonder Open Source en Linux. Het is niet helemaal duidelijk of het artikel ironisch of serieus bedoeld is. Voor de zekerheid gaan we uit van het laatste en leveren we bij deze een serieuze reactie.

Korter dan 160 regels kon ik deze mail niet krijgen. Samengevat komt het erop neer dat de toepassingen, die aan het eind van het artikel geprezen worden, op dit moment en naar het eruit ziet ook in de toekomst draaien op software en standaarden die in de rest van het artikel kansloos worden geacht.

Op de feitelijke onjuistheden over o.a. Digital, Adobe, en UNIX zullen we hier niet ingaan. Wel zullen we de onjuistheid van de hoofdlijn van het artikel aantonen. Niet open software en open systemen leiden tot chaos, maar juist gesloten systemen doen dat op de lange duur.

In een poging de chaos in de open source wereld aan te tonen wordt een vergelijking gemaakt met een supermarkt waarin iedereen alles door de war mag gooien en naar eigen smaak mag aanpassen. Deze vergelijking klopt niet. Er is niet 1 'supermarkt' waar iedereen dingen kan veranderen. Een supermarkt is een verzameling produkten die op een bepaalde manier aan de klant gepresenteerd worden. In dit opzicht is het te vergelijken met een Linux distributie. Een distributie als RedHat verzamelt allerlei elementen uit de open source wereld, voegt er wat dingen aan toe en verkoopt dat aan de klanten.

Iedereen kan zelf een nieuw programma op de markt brengen, of dat nu open source is of niet. Sommige van die programma's mogen vrij verspreid worden, sommige niet. Een bedrijf als RedHat kan ervoor kiezen bepaalde programma's in hun distributie op te nemen. Ze kunnen kiezen sommige aanpassingen aan dat programma niet in hun distributie op te nemen. Dit is precies de situatie in real-life supermarkten: de supermarkt kijkt naar wat de klant wil, en presenteert dat in een vorm die de supermarkt zelf kan kiezen. Ze kunnen rekening houden met suggesties van buitenstaanders, of ze kunnen die suggesties negeren.

Een supermarkt die een chaos veroorzaakt en niet doet wat de klanten willen, wordt genegeerd en sterft uit. Dit geldt voor echte supermarkten, en voor de "supermarkten" die Linux distributies heten.

Als voorbeelden van 'caotische software' worden genoemd: UNIX, TeX, GNU en Linux. Deze software bestaat respectievelijk ruim 25, 20, 15, en 8 jaar en is nu sterker dan ooit. Eendagsvliegen zijn dit dus niet. Ook uitspraken over de slechte kwaliteit van deze produkten zijn nogal ongeloofwaardig.

Een zeer groot deel van alle centrale databases en bedrijfsplanningsystemen van grote bedrijven draaien op UNIX. Dat kan Digital's Tru64, Sun's Solaris, IBM's AIX, SGI's IRIX, of een andere variant zijn. Deze systemen zijn compatibel met elkaar, waardoor een programma geschreven voor een Unix op elk van de andere Unixen kan draaien.

TeX is in z'n 20 jarig bestaan hetzelfde gebleven, en nog steeds is TeX het populairste programma in z'n soort onder exacte wetenschappers. Volgens onafhankelijke tests levert GNU betere UNIX tools dan de commerciele leveranciers. De GNU tools zijn compatible met de bestaande standaarden, en worden centraal beheerd (door de Free Software Foundation).

Linux is de jongste telg van het viertal begrippen. Bij het programmeren van Linux is niet uitgegaan van een nieuw systeem, maar is rekening gehouden met de bestaande UNIX/POSIX standaarden. Iedereen kan dingen aan Linux toevoegen. Maar het komt alleen bij elke Linux gebruiker terecht als Linus Torvalds en consorten het aan de 'officiele' Linux kernel toevoegen. Geen chaos dus. Er zijn weliswaar verschillende versies, maar dat zijn gewoon opeenvolgende versies van dezelfde software zoals dat bij elk programma gebruikelijk is.

Kortom, elk van de 4 voorbeelden heeft een geschiedenis van stabiliteit en betrouwbaarheid. Elk van de vier voorbeelden wordt in de meest veeleisende omgevingen gebruikt, en dat gebruik is alleen maar aan het groeien.

In het artikel wordt verwezen naar Microsoft als voorbeeld van hoe het hoort. Microsoft heeft nu in 20 jaar 5 fundamenteel verschillende operating systems (bijna) uitgebracht: DOS, Windows3.x, Windows9x, Windows NT, en Windows 2000. Deze operating systems zitten niet alleen intern totaal verschillend in elkaar, maar ook in hun presentatie naar de programmeur en eindgebruiker toe. De manier waarop een programmeur programma's voor deze systemen moet schrijven is elke keer anders. Ook voor de eindgebruiker zijn het verschillende systemen. Ze werken anders, en draaien niet zomaar dezelfde software. Het is weliswaar de bedoeling dat programma's ook op elke nieuwere versie moeten draaien, maar dat is lang niet altijd het geval: http://www.zdnet.com/pcweek/stories/win2000/news/0,9493,2415432,00.html

Daarnaast: De 'findings of fact' in de rechtzaak tegen Microsoft wijzen uit dat MS illegaal heeft gehandeld en dat de consument hierdoor geschaadt is (letterlijk 1 van de 3 eindconclusies): http://usvms.gpo.gov/. Een echt geslaagde methode van omgaan met standaarden kan de handelswijze van Microsoft dus niet genoemd worden. Het lijkt er zelfs op dat Microsoft nu ook voor hun eigen software de open source methode in overweging neemt: http://wn.newscom-asia.com/jul199/ball.htm

Niet alleen binnen Microsoft is er veel incompatibiliteit, maar vooral tussen concurrentie zijn de verschillen groot als het gesloten systemen betreft. Zo zit de Mac ook weer compleet anders in elkaar dan Windows, terwijl dat eigenlijk grotendeels nergens voor nodig is. Omdat de standaarden van Microsoft gesloten zijn, zal elke concurrent weer eigen standaarden moeten verzinnen. En juist omdat de UNIX standaarden open zijn bestaat er in die markt echte concurrentie en heeft de gebruiker een keus uit verschillende fabrikanten, en kan gaandeweg van fabrikant wisselen zonder dat nieuwe er nieuwe software ingevoerd hoeft te worden; de software draait immers op elke UNIX. Ook Apple ziet inmiddels in dat hun toekomst niet in gesloten software ligt. Het nieuwe Mac OS 10 is gebaseerd op UNIX, en deze basis wordt door Apple als open source software uitgebracht: http://www.apple.com/pr/library/2000/jan/05macosx.html

Naast Microsoft wordt ook Adobe genoemd als goed voorbeeld. De standaarden die Adobe produceerd zoals postscript en PDF waarnaar in het artikel verwezen wordt, zijn open standaarden. Vandaar dat het eerdergenoemde GNU project er open source implementaties van mag maken en vrij mag verspreiden. De standaarden van Adobe zijn dus geen gesloten standaarden. Het is hier overigens interessant op te merken dat Adobe sinds kort Linux software uitbrengt.

Het artikel wordt afgesloten met de voorspelling dat grote databases in de toekomst een grote rol zullen gaan spelen, en dan vooral de software die gegevens uit deze databases haalt en verwerkt.

Maar als we kijken waar dit soort toepassingen vandaag de dag op draaien, dan is dat juist het "amateuristische" UNIX. En de databases van Oracle en IBM, bedrijven die veel doen op Linux en open source gebied. Binnen die UNIX systemen krijgen open source produkten, waaronder Linux, steeds meer marktaandeel.

Een paar voorbeelden: altavista.com draait op Digital UNIX en Oracle. Yahoo.com draait op FreeBSD (ook open source). Microsoft's Hotmail.com draait op Solaris, FreeBSD, en de open source apache webserver. De open source programmeertaal Perl heeft een essentiele rol gespeeld in een van de meest ambitieuze projecten op database gebied: het Human Genome Project. Zie de link op http://bio.perl.org/.

Het gebeurt steeds vaker dat supercomputers worden vervangen door Linux clusters, o.a. door IBM en SGI. Zie bijvoorbeeld: http://www.sgi.com/newsroom/press_releases/1999/august/osc.html IBM en SGI maken een zeer groot deel uit van de supercomputer top 500: http://www.netlib.org/benchmark/top500.html. Deze machines worden overigens bijna allemaal door UNIX bestuurd.

De software waar bedrijven voor in de rij staan is blijkbaar op dit moment UNIX en andere open software. En sinds een paar jaar ook steeds meer open *source* software. Net nu de hoogtijdagen van gesloten software voorbij lijken te zijn probeert Ad Lagendijk de oude tijden terug te halen en spreekt zijn angst uit voor de steeds meer opkomende methode van het omgaan met computers: de methode van openheid, keuze en de mogelijkheid van concurrentie.

groeten,

Maarten van Steenbergen
maarten@nl.linux.org